مراقبتهای پس از زایمان :

مراقبت های پس از زایمان شامل دو بخش مراقبت از نوزاد و مراقبت از مادر می باشد

مراقبت های مربوط به نوزاد در فصل مربوط به ان خواهد امد .در ابنجا به شرح مراقبت های مربوط به مادر می پردازیم :

دوران نقاهت بعد از زایمان :

دوران نقاهت بعد از زایمان به 6 تا 8 هفته اول بعد از زایمان گفته می شود که در ان تغییرات فیزیکی و فیزیولوژیک ایجاد شده بر اثر بارداری برگشت می کند.

تغییرات طبیعی بعد از زایمان عبارتند از :

کاهش حجم رحم

کاهش وزن به میزان تقریبا 8 کیلوگرم

ترشح شیر از پستان ها :که در ابتدا به صورت اغوز بوده با گذشت سه تا جهار روز ترشح شیر اغاز می شود .

ترشحات رحم :که در ابتدا به صورت خونی است ولی به زودی از قرمزی ان کاسته میشود و به صورت ترشحات بعد از زایمان در می اید. ترشحات معمولا به مدت دو هفته پس از زایمان ادامه می یابد و به تدریج رنگ ان سفید می شود .این ترشحات محیط مناسبی برای رشد میکروب ها میباشد و به همین دلیل نظافت  و بهداشت ناحیه تناسلی بعد از زایمان بسیار قابل اهمیت است. باید به مادر امزش داده شود که به رنگ و بوی ترشحات طبیعی توجه کند ودر صورت مشاهده رنگ و بوی غیر طبیعی به پزشک مراجعه نماید.

بهداشت فردی پس از زایمان :

در دوران نقاهت پس از زایمان رعایت بهداشت فردی اهمیت ویژه ای دارد که به مواردی از مهمترین انها اشاره میشود:

راه افتادن :بعد از زایمان طبیعی مادر به محض این که قادر به راه رفتن باشد می تواند از بستر خارج شده و حرکت کند.

استحمام :بعد از زایمان هر وقا که مادر به اندازه کافی احساس قدرت بنماید می تواند دوش بگیرد.بهتر است در خلال روزهای اول پس از زایمان از رفتن به وان خودداری کند.

تغذیه مادر :

مادر در هر زمان که میل به غذا داشته باشد میتواند غذای مایع یا جامد صرف کند ،رژیم غذایی مادر با رژیم دوران بارداری کمی متفاوت است به طوری که ختنم های شیرده باید حداقل 500 کالری بیش از دوران بارداری مصرف کنند. در دوران شیردهی میزان نیاز به اهن و اسید فولیک از دوران بارداری کمتر است ولی به بعضی از ویتامین ها مانند c،A ونیاسین نیاز بیشتری است و به میزان روی دریافتی هم باید توجه شود .مصرف بیشتر مایعات مانند شیر اهمیت زیادی دارد .

با تولد نوزاد وظیفه بدن مادر در تامین تغذیه او خاتمه نمیابد و باید از غذاهای پرکالری و پروتین دار و نیز میوه بین غذاها استفاده نماید.

مراقبت از دستگاه تناسلی :

مادر بعد از هر بار دفع ادرار و مدفوع ،باید ناحیه تناسلی را با استفاده از اب و صابون تمیز کند .هیچ نیازی به استفاده از ضد عفونی کننده نیست . ناحیه تناسلی باید در جهت جلو به عقب با دستمال کاغذی پاک شود و هر دستمالی باید فقظ یک مرتبه مورد استفاده قرار گیرد .

اگر محل اپی زیوتومی حساس باشد با استفاده از گرمای یک لامپ ، به مدت 20 تا 30 دقیقه ، سه بار در روز یا استفاده از مسکن های معمولی میتوان این ناراحتی را تخفیف بخشید.

اجابت مزاج : یبوست در هفته های اول پس از زایمان شایع است ولی بعد از طبیعی شدن فعالیت روزانه، تریجا کار رودها نیز مرتب میشود. رزیم غذایی شامل سبزیجات و مواد سلولز دار به رفع یبوست کمک می کند. در صورت لزوم داروهای ملین توسط پزشک تجویز می گردد.

ورزش :برای اینکه عضلات شکم ،پشت و لگن و سایر اعضای بدن که در دوران حاملگی و زایمان دچار تغییراتی شده اند هرچه زودتر به حالت طبیعی برگردند ،شروع تمرین های دو هفته پس از زایمان توصیه می گردد.

عضلات عانه ای :دنبالچه ای باید در روز و هر بار به تعداد 8 مرتبه به طور قرینه و اهسته منقبض شوند (مانند حالتی که در انتهای اجابت مزاج دارند)این کار به جلوگیری از شل شدن لگن و بی اختیاری ادراری کمک خواهد کرد .

1)به پشت ،روی زمین صاف بخوابد ،نفس عمیق و اهسته بکشد عضلات شکم را شل و سفت کند.

2)به پشت ،روی زمین صاف بخوابد دستها را در طرفین قرار دهد دستها را بدون خم شدن به بالای سر بیاورد تا به هم برسند سپس به اهستگی انها را به حالت اول برگرداند.

3)به پشت ،روی زمین خوابیده ،ابتدا پای راست و سپس پای چپ را تا حد امکان بالا ببرد ،انگشتان و زانو را خم نکند پا را تریجا پایین بیاورد در این حالت بدون استفاده از دستها از عضلات شکم کمک بگیرد .

4)به پشت ،روی زمین خوابیده ،دستها را در طرفین قرار دهد ،زانوها را کمی بلند کرده وبا گرفتن باسن و پشت خود مطابق شکل قوس ایجاد کند.

5)به پشت ،روی زمین خوابیده ،دست ها را زیر سر قرار دهد ،بدون بلند کردن پا بنشیند پس از چند لحظه مجددا دراز بکشد.

بهداشت روانی پس از زایمان

در چند رئز اول پس از زایمان ،خلق و خوی همه مادران کم و بیش تغییر می کند.بعضی از مادران دچار افسردگی های خفیف و کلا در این روزها روحیه حساسی دارند .اطرافیان و مخصوصا شوهر باید به این نکته توجه داشته باشند و محیط مناسبی برای استراحت مادر فراهم نمایند.

مراجعات پزشکی پس از زایمان

لازم است مادران پس از زایمان برای معاینه به پزشک یا کلینیک بهداشت خانواده مراجعه نمایند.در نخستین معاینه وزن مادر تعیین می شود.فشار خون وی ثبت می گردد وپستان ها ،شکم و لگنش مورد معاینه قرار میگیرد.همچنین لازم است از نظر وجود کم خونی مورد معاینه قرارمی گیرد.در مراجعه بعدی ضمن انجام معاینات لازم ،اموزش های لازم در مورد تنظیم خانواده به مادر داده خواهد و در صورت لزوم جهت ازمایش پاپ اسمیر نمونه برداری به عمل می اید.

بازگشت قاعدگی پس از زایمان

برگشت قاعدگی در زنان مختلف متفاوت است . این زمان ممکن است از 6 هفته تا یک سال پس از زایمان باشد . مادرانی که نوزاد خود را شیر می دهند دیرتر قاعده میشوند ولی اکثر مادران در ماه پنجم یا ششم بعد از زایمان قاعده خواهند شد.

معمولا خونریزی اولین قاعدگی کمی زیاد است ولی قاعدگی مانعی برای شیر دادن نخواهد بود و عارضه ای برای نوزاد نخواهد داشت . بعضی از مادران فکز می کنند تا زمانی که نوزاد خود را شیر می دهند حامله نخوتهد شد . هر چند شیر دهی تا حدودی مانع حاملگی می شود ولی  بسیار اتفاق افتاده است که مادران در همین دوران بدون اینکه حتی اولین قاعدگی پس از زایمان اتفاق افتاده باشد باردار شده اند . بنابراین لازم است به مادران در مورد تنظیم خانواده اگاهی های لازم داده شود.